Zakażenia układu moczowego (ZUM) są bardzo często występującym problemem zdrowotnym. Przy łagodnych objawach pacjenci zwykle sięgają po dostępne bez recepty leki z furazydyną. Jest to słuszne postępowanie, ze względu na to, że ZUM to infekcja o podłożu bakteryjnym. Niemniej jednak nawrotowy charakter zakażeń dróg moczowych oraz rosnący problem antybiotykooporności sprawiają, że preparaty pochodzenia naturalnego zyskują na znaczeniu jako element zintegrowanego podejścia do zdrowia układu moczowego.
Zakażenia układu moczowego – przyczyny, epidemiologia
Za niemal 90% niepowikłanych zakażeń układu moczowego odpowiada bakteria Gram ujemna - Escherichia coli. Najczęstszą drogą zakażenia jest droga wstępująca. Oznacza to, że patogeny kolonizujące okolice odbytu przemieszczają się przez cewkę moczową do pęcherza, a w niektórych przypadkach wyżej do nerek. Właśnie ze względu na krótszą budowę cewki moczowej, ale też mniejszą skłonność kobiet do całkowitego opróżniania pęcherza moczowego podczas mikcji, czy przedostawania się patogennych bakterii z cewki moczowej do pęcherza moczowego kobiety w trakcie stosunku płciowego, panie dużo bardziej narażone są na infekcje dróg moczowych. Nawet 81% zachorowań występuje u pań, z największą częstością w wieku 16–35 lat. Co więcej, u 30–44% z nich w ciągu 3 miesięcy dochodzi do nawrotu choroby. Zmiany hormonalne zachodzące w ciąży oraz w okresie menopauzy również sprzyjają częstszym zakażeniom układu moczowego. Do innych czynników ryzyka wystąpienia objawów ZUM zaliczyć można cewnikowanie dróg moczowych, kamicę układu moczowego, cukrzycę, czy terapię immunosupresyjną.
Warto podkreślić, że to czy dojdzie do rozwoju zakażenia, zależy nie tylko od zjadliwości czy rodzaju bakterii, ale również sprawności naturalnych mechanizmów obronnych w obrębie dróg moczowych. Mowa tutaj m.in. o:
· utrzymaniu prawidłowego transportu moczu bez jego zalegania, czy cofania,
· zapewnieniu właściwego kwaśnego pH, a także stężenia mocznika i kwasów organicznych,
· uniemożliwianiu adhezji patogenów chorobotwórczych do nabłonka dróg moczowych,
· składzie mikroflory bakteryjnej okolic intymnych,
· przeciwbakteryjnych właściwościach wydzieliny gruczołu krokowego u mężczyzn.
Jak objawia się ZUM?
Mówi się, że nawet ponad 50% kobiet choć raz w życiu zmagało się z objawami ZUM. Wśród tych najczęściej wymienianych przez pacjentów znaleźć można:
· Ból i pieczenie podczas oddawania moczu,
· Częstomocz, czyli oddawanie często, małych objętości moczu,
· Parcie na pęcherz,
· Uczucie niepełnego opróżniania pęcherza,
· Ból w okolicy nadłonowej,
· Zmiana w wyglądzie moczu, tj. zmętnienie, nieprzyjemny zapach, obecność krwi (krwiomocz- czerwona barwa).
Warto zwrócić również uwagę na ewentualne pojawienie się objawów ogólnoustrojowych – gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, nudności. Mogą one świadczyć o tym, że doszło do powikłań i stan zapalny rozprzestrzenił się również na wyższe partie dróg moczowych.
Leczenie zakażeń układu moczowego, czyli kiedy stosuje się antybiotyk na ZUM?
Aby podjąć leczenie ZUM, konieczne jest pojawienie się objawów klinicznych. Znane są jednak przypadki występowania bakterii w moczu bez objawów. Taki stan nie wymaga leczenia, chociaż wyjątek stanowią kobiety w ciąży, u których niekiedy wprowadza się odpowiednią farmakoterapię, mimo braku objawów. Przy jednorazowym incydencie ZUM nie wykonuje się zwykle badania moczu na obecność bakterii (posiew moczu wraz z antybiogramem), a od razu włącza lek o aktywności przeciwdrobnoustrojowej (antybiotyk lub chemioterapeutyk). Lekarz ordynuje zwykle preparaty dostępne na receptę. W terapii pierwszego rzutu w leczeniu zakażeń układu moczowego zaleca się stosowanie preparatów zawierających nitrofurantoinę, połączenie trimetoprimu z sulfametoksazolem oraz fosfomycynę. W Polsce nie ma dostępnych preparatów zawierających nitrofurantoinę. Substancja ta zastępowana jest pokrewną chemicznie furazydyną, która dostępna jest również bez recepty. Jeśli farmaceutyki te okażą się nieskuteczne, bądź występują przeciwwskazania do ich zastosowania, w leczeniu ZUM stosować można również antybiotyki β-laktamowe i fluorochinolony, bądź wdrażać antybiotykoterapię celowaną, opartą na wyniku badania posiewu moczu.
Kiedy warto stosować lek ziołowy na ZUM?
Patogeny odpowiedzialne za infekcje dróg moczowych stosunkowo szybko wykształcają mechanizmy antybiotykooporności, co znacznie ogranicza wachlarz możliwości terapeutycznych w leczeniu antybiotykami. Z drugiej jednak strony na znaczeniu zyskuje profilaktyka i leczenie wspomagające zakażeń układu moczowego. Jakie zachowania warto podejmować mając na celu uniknięcie zachorowania na ZUM?
· Podaż zwiększonej ilości płynów, co ma na celu mechaniczne wypłukanie patogenów z dróg moczowych,
· Regularne opróżnianie pęcherza, ponieważ zalegający mocz sprzyja namnażaniu bakterii,
· Odpowiednia higiena okolic intymnych,
· Unikanie obcisłych ubrań, wykonanych z nieoddychających materiałów.
Oczywiście powyższe zachowania mają znaczenie również, gdy doszło już do zakażenia. Warto także sięgać po preparaty ziołowe, które mają udokumentowane działanie w profilaktyce nawrotów i pomagają łagodzić objawy ZUM. W niektórych przypadkach mogą być one wdrażane przed antybiotykiem, przy jednoczesnym bacznym obserwowaniu stanu zdrowia pacjenta. W fitoterapii chorób układu moczowego wykorzystuje się szereg właściwości biologicznych surowców roślinnych i otrzymywanych z nich przetworów. Do tych najważniejszych działań w kontekście zakażeń układu moczowego zaliczyć można:
· Przeciwbakteryjne - hamuje rozwój i rozprzestrzenianie się bakterii i ogranicza ich przyczepność do ścianek dróg moczowych
· Przeciwzapalne - redukuje stany zapalne i uszkodzenia tkanek nabłonka dróg moczowych,
· Moczopędne - zwiększa objętość moczu, co pomaga wypłukać i eliminować patogeny z układu moczowego,
· Przeciwadhezyjne - ogranicza zdolność bakterii do przylegania do ścianek dróg moczowych, zmniejszając ryzyko infekcji.
Jakie zioła powinny znaleźć się w preparacie wspomagającym zdrowie dróg moczowych? Liść brzozy, liść borówki brusznicy, naowocnia fasoli, korzeń pietruszki, ziele rumianku – zawarte w nich składniki aktywne działają odkażająco na drogi moczowe, moczopędnie, antyadhezyjnie, przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie i rozkurczająco. Wszystkie te ważne składniki, sprawdzające się pomocniczo już od pierwszych objawów zapalenia układu moczowego, znaleźć można w leku Urosept. Osoby dorosłe oraz młodzież od 12. roku życia mogą po niego sięgać już w początkowej fazie infekcji. Co w wielu przypadkach pozwala uniknąć antybiotykoterapii, a także stanowiącej współczesne wyzwanie terapeutyczne antybiotykooporności. Urosept wspiera zdrowie pęcherza i pomaga zapobiegać nawrotom infekcji.
Leczenie zakażenia układu moczowego powinno opierać się na racjonalnym i zindywidualizowanym podejściu, łączącym terapię przyczynową z działaniami wspomagającymi. Preparaty pochodzenia naturalnego, dzięki swoim właściwościom przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i moczopędnym, stanowią cenne uzupełnienie terapii, szczególnie w łagodnych przypadkach oraz w profilaktyce nawrotów. Ich rosnące znaczenie wpisuje się w potrzebę ograniczania nadmiernego stosowania antybiotyków i przeciwdziałania narastającej antybiotykooporności.
Bibliografia:
1. Krauze-Baranowska M.; Produkty lecznicze roślinne i ich znaczenie w chorobach dróg moczowych; Lekarz POZ 2025; 3: 159-173.
2. Skrzypulec-Plinta V. i inni; Leczenie zakażeń układu moczowego; Metody Terapii sierpień-wrzesień 2023; s. 34-41.
3. Strona Internetowa: www.urosept.pl
